I.Tìm hiểu chung
1.Tác giả: xem SGK trang 68
2. Đặc điểm của văn chiếu
3. Hoàn cảnh và mục đích sáng tác:
- Chiếu cầu hiền của vuaQuang Trung do Ngô Thì Nhậm viết thay vào khoảng 1788 -1789 nhằm thuyết phục sĩ phu Bắc Hà ra cộng tác với triều đại Tây Sơn
4. Chủ đề: Tác giả khẳng định mối quan hệ giữa người hiền tài và thiên tử , thể hiện tấm lòng khao khát tìm người hiền tài của vua Quang Trung
II. Đọc – hiểu
1.Bố cục và nội dung chính
- Từ đầu đến … “sinh ra người hiền vậy”=> Mối quan hệ giữa người hiền và thiên tử
- Tiếp đó…. “chính quyền của trẫm hay sao” =>Các ứng xử của bậc hiền tài Bắc Hà và nhu cầu của đất nước
- Phần còn lại : đường lối cầu hiền của vua Quang Trung
1.Đối tượng bài chiếu hướng tới và cách lập luận
a.Đối tượng: hướng tới nho sĩ Bắc Hà. Quan niệm thâm căn cố đế của các nho sĩ Bắc Hà là chỉ những người xuất thân từ dòng dõi vua quan mới có khả năng làm vua.b Trong khi đó, Nguyễn Huệ là tầng lớp bình dân áo vải và bị coi là chẳng biết gì về lễ nghi, thánh hiền. Hiểu được điều này, Ngô Thì Nhậm đã dùng nhiều điển tích trích từ các sách Tứ thư, Ngũ kinh vừa giúp sĩ phu Bắc Hà dễ hiểu vừa tạo nên ấn tượng thuyết phục họ
b. Cách lập luận
Phần 1: Mối quan hệ giữa người hiền tài và thiên tử
-Người hiền tài phải do thiên tử sử dụng
- Không làm như vậy là trái với đạo trời, trái với quy luật cuộc sống
Tác giả ví người hiền như ngôi sao sáng ở trên trời và quy luật của các tinh tú là các sao đều chầu về Bắc Cực. Những hình ảnh này lấy ra từ Luận ngữ – một trong những sách kinh điển của Nho gia. Dùng lời của Khổng Tử, bài Chiếu có sức thuyết phục mạnh mẽ đối với sĩ phu Bắc Hà
Phần 2: Cách ứng xử của các bậc hiền tài khi Tây sơn ra Bắc diệt Trịnh
-Bỏ đi ở ẩn, mai danh ẩn tích bỏ phí tài năng, những người ra làm quan với Tây Sơn thì hoặc sợ hãi im lặng như bù nhìn, hoặc làm việc cầm chừng “gõ mõ canh cửa”, một số người đi tự tử. “chết đuối trên cạn”
Tác giả lấy những hình ảnh từ trong kinh điển của Nho gia, những hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng
=> Diễn đạt tế nhị có tính phê phán nhẹ nhàng, người viết có kiến thức sâu rộng, có tài văn chương khiến người nghe không tự ái mà còn nể trọng và tự cười mình vì thái độ chưa đúng của mình
Phần 3 :Đường lối cầu hiền của vua Quang Trung
- Chân thành, khiêm nhường và quyết tâm . Nói lên tính chất của thời đại: buổi đầu còn nhiều bất cập, sau đó tác giả nói về hiện thực công việc nhiều và nặng nề đòi hỏi phải có sự trợ giúp của các bậc hiền tài. Hình ảnh “Sức một cây gỗ không chống nổi một toà nhà to”, “mưu lược của một kẻ sĩ không dựng được thái bình”
Vì lợi ích chung đòi hỏi sự giúp sức của nhiều bậc hiền tài
Đường lối cầu hiền của vua Quang Trung rộng mở, đúng đắn: Tất cả mọi người dân từ quan đến dân đều được phép dâng thư tỏ bày công việc, cách tiến cử rộng mở gồm ba cách (tự mình dâng thư tỏ bày công việc, các quan tiến cử, dâng thư tự cử ), kêu gọi bậc tài đức cùng với triều đình gánh vác việc nước và hưởng phúc lâu dài.
=>Tầm nhìn xa trông rộng và thái độ chiêu hiền đãi sĩ của vua Quang Trung trong việc nhận thức về vai trò của người hiền đối với việc xây dựng đất nước. Cách viết của tác giả ngắn gọn, chặt chẽ, đầy sức thuyết phục
2. Nghệ thuật:
- Tính mẫu mực, chặt chẽ của các luận điểm trong bài văn nghị luận, thuyết phục khéo léo, thái độ khiêm tốn của người viết.
- Từ ngữ nóivề không gian: trời, trời đất, sao, gió mây => Không gian vũ trụ, hàm chứa ý nghĩa trọng đại của người hiền tài. Những từ: triều đình, triều chính, dải đất văn hiến, trăm họ gợi không gian xã hội nơi cần những hiền tài thi thố tài năng
- Sử dụng nhiều điển cố để chú ý đến đối tượng cần thuyết phục là những trí thức có học vấn uyên bác đồng thời khiến cho bài văn trở nên hàm súc, cô đọng tạo ấn tượng trang trọng.
Tải Game miễn phí
Tải game miễn phí
Trang chủ
